Thầy Nguyễn Võ Kỳ Anh – Người gieo nguồn sáng cho trẻ thơ

       Có những con người khi còn sống, sự hiện diện của họ là một điểm tựa để ta tin rằng giáo dục Việt Nam luôn có những “cây đại thụ” làm tấm gương. Và khi họ ra đi, di sản họ để lại trở thành ánh sáng dẫn đường cho bao thế hệ tiếp bước. Với tôi – một người học trò nhỏ, một người đang và sẽ mãi làm giáo dục văn hoá truyền thống trong Hệ thống Giáo dục Khai Minh Đức – cố Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Võ Kỳ Anh chính là một trong những con người như thế. 

       Chỉ một tuần trước ngày thầy rời xa thế giới này, chúng tôi vẫn còn may mắn được đến thăm, được nghe thầy trò chuyện về giáo dục, về trẻ thơ, về trách nhiệm của những người làm giáo dục hôm nay. Khi ấy, tôi không nghĩ đó lại là lần cuối cùng. Nhưng thật kỳ diệu, thầy ra đi rất nhẹ nhàng, rất tự tại; để lại sau lưng một đời cống hiến, một nhân cách lớn và một tấm gương mà chúng tôi – những người trẻ trong giáo dục – phải tiếp tục noi theo.

1. Một nhân cách lớn – giản dị, nhân hậu và trọn vẹn vì con người

       Sinh ra trong thời kỳ đất nước còn nhiều gian khó, thầy Nguyễn Võ Kỳ Anh chọn con đường học vấn như một lẽ sống. Từ nền tảng y khoa, đặc biệt là chuyên khoa nhi, thầy không chỉ mang trong mình tri thức khoa học mà còn mang theo một trái tim luôn đau đáu vì sức khỏe và tương lai của trẻ em Việt Nam. Ở thầy, người ta nhìn thấy sự điềm đạm nhưng mạnh mẽ, khiêm nhường mà uyên bác, giản dị nhưng vô cùng sâu sắc. Đồng nghiệp kính trọng thầy. Học trò biết ơn thầy. Xã hội ghi nhận thầy như một biểu tượng đẹp của nghề giáo và khoa học giáo dục.

2. Học vấn uyên bác và con đường khoa học mang dấu ấn suốt nhiều thập kỷ

       Thầy là một nhà khoa học đích thực: học tập không ngừng – nghiên cứu nghiêm túc – cống hiến đến tận cuối đời. Từ nền tảng bác sĩ nhi khoa, thầy tiến sâu vào lĩnh vực giáo dục mầm non, giáo dục sớm và sức khỏe học đường – những lĩnh vực quyết định nền tảng phát triển con người nhưng từng chưa được chú ý đúng mức ở Việt Nam.

       Thầy từng giữ nhiều vị trí quan trọng trong ngành giáo dục, đặc biệt trong vai trò hoạch định và phát triển chính sách giáo dục thể chất, chăm sóc sức khỏe học đường, giáo dục trẻ thơ. Những nghiên cứu, chương trình, mô hình và tài liệu mà thầy tham gia xây dựng đã góp phần đặt nền móng cho nhiều định hướng giáo dục khoa học, nhân văn và tiến bộ ở Việt Nam.

       Ngay cả khi đã nghỉ hưu, thầy vẫn không dừng lại. Thầy tiếp tục nghiên cứu, viết sách, tham gia hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm cho thầy cô, phụ huynh và cộng đồng. Kiến thức của thầy không nằm trên giấy – mà đi vào đời sống, đi vào từng mái trường, từng lớp học, từng gia đình và từng đứa trẻ.

3. Dấu mốc lớn: Từ “cô nuôi dạy trẻ” đến nền tảng đào tạo sư phạm mầm non chuyên nghiệp

       Một trong những dấu ấn sâu đậm nhất của thầy là sự gắn bó với quá trình xây dựng hệ thống đào tạo giáo viên mầm non, đặc biệt là việc đặt nền móng cho Trường Trung ương đào tạo nuôi dạy trẻ, cơ sở phát triển thành Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương ngày nay – một trong những địa chỉ uy tín hàng đầu đào tạo giáo viên mầm non của cả nước.

       Cùng với thế hệ các nhà khoa học đi trước, thầy góp phần nâng nghề chăm sóc trẻ từ một công việc thiên về tình thương, thiếu định chuẩn khoa học, trở thành một ngành sư phạm chuyên nghiệp, có triết lý, có khoa học, có chương trình đào tạo bài bản. Nhờ đó, hàng chục nghìn giáo viên mầm non được đào tạo trong môi trường chuẩn mực, góp phần nâng tầm giáo dục trẻ thơ Việt Nam.

4. Người tiên phong của tư tưởng “giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”

       Trong rất nhiều bài phát biểu, thầy luôn nhấn mạnh rằng: “Giáo dục trẻ không chỉ là dạy chữ, mà là giáo dục toàn diện: trí tuệ – thể chất – nhân cách – tâm hồn.”Thầy  không nhìn trẻ em như đối tượng thụ động của chương trình giáo dục, mà là những con người cần được tôn trọng, yêu thương, bảo vệ và khai mở tiềm năng. Tư tưởng ấy trở thành nền tảng quan trọng cho nhiều mô hình giáo dục tiến bộ ngày nay, đồng thời cũng là sự gặp gỡ đẹp đẽ với con đường giáo dục văn hoá truyền thống mà chúng tôi đang theo đuổi.

5. Những cuộc gặp gỡ đầy cảm hứng và sự đồng cảm sâu sắc với giáo dục văn hoá truyền thống

       Trong những năm gần đây, Hệ thống giáo dục Khai Minh Đức may mắn được thầy đặc biệt quan tâm giúp đỡ. Thầy đã tới thăm và phát biểu tại Trường Mầm non Khai Minh Trí – Dương Nội, tham gia lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 năm 2024, tham dự Đại lễ Tri ân Cha Mẹ và Vợ Chồng tại Hà Nội, cùng nhiều sự kiện giáo dục nhân văn khác. Mỗi lần xuất hiện, thầy luôn mang đến một nguồn cảm hứng đặc biệt: vừa là nhà khoa học lớn, vừa là người thầy gần gũi, hiền hậu và chan hoà.

       Không chỉ trên sân khấu, mà trong những cuộc gặp tại nhà riêng của thầy, chúng tôi – những người học trò làm giáo dục hôm nay – luôn cảm nhận được may mắn lớn lao khi được thầy ưu ái tiếp chuyện hàng giờ. Mỗi lần nói lời tạm biệt thầy để về vì sợ thầy mệt, chúng tôi luôn nhận được câu nói rất cảm động: “Ngồi nói chuyện chút nữa đi con!” thầy muốn chúng tôi ở lại, để nói chuyện, để chia sẻ, để truyền thêm niềm tin vào con đường giáo dục trẻ thơ và gìn giữ văn hoá truyền thống.

       Ngay cả những lúc đang điều trị trong bệnh viện, thần thái, ánh mắt, giọng nói và từng lời thầy vẫn luôn minh mẫn, nhân hậu và tràn đầy năng lượng. Và trong những sự kiện lớn, khi đứng trước hàng nghìn người, hình ảnh một người thầy gần 90 tuổi nhưng câu chữ cô đọng – tư duy sắc sảo – giọng nói trầm ấm đầy nội lực đã khiến tất cả chúng tôi ngồi dưới vô cùng ngưỡng mộ và xúc động. Đó không chỉ là hình ảnh của một diễn giả hay một nhà khoa học, mà là hình ảnh của một ngọn lửa truyền đời.

6. Một đời tận hiến – một di sản bất tử

       Cuộc đời thầy Nguyễn Võ Kỳ Anh là cuộc đời của một nhà giáo trọn nghĩa, một nhà khoa học trọn tâm, một công dân trọn trách nhiệm với đất nước. Những công trình nghiên cứu, những chương trình giáo dục, những thế hệ học trò, những mái trường, những buổi nói chuyện, những lời căn dặn – tất cả kết thành một di sản sống.

       Thầy không chỉ để lại tri thức. Thầy để lại một con đường. Không chỉ cho cá nhân tôi. Không chỉ cho Khai Minh Đức. Mà cho cả nền giáo dục Việt Nam.

7. Lời tri ân – và lời hứa tiếp nối sự nghiệp giáo dục văn hoá truyền thống.

       Viết những dòng này, với tư cách một người học trò nhỏ, một người đang được tiếp bước trên con đường giáo dục mà thầy góp phần mở ra, tôi xin cúi đầu tri ân thầy. Chúng con – những người đang làm giáo dục văn hoá truyền thống – xin tiếp nhận di sản ấy không chỉ bằng cảm xúc, mà bằng hành động cụ thể: tiếp tục vun trồng nhân cách cho trẻ thơ, tiếp tục gìn giữ những giá trị tốt đẹp của dân tộc, tiếp tục xây dựng môi trường giáo dục nơi trẻ được yêu thương, tôn trọng và khai mở.

        Bởi vì, như tấm gương cuộc đời thầy đã chứng minh: “Giáo dục chân chính không chỉ tạo ra những con người giỏi giang, mà tạo ra những con người tử tế – và đó mới là điều đất nước cần nhất.”

“Xin tri ân Thầy. Xin nguyện tiếp bước. Xin giữ mãi ngọn lửa mà Thầy đã thắp lên cho giáo dục Việt Nam.“

          Thầy Nguyễn Võ Kỳ Anh (đứng giữa) tham dự Lễ Kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11 năm 2024

Bài viết của một học trò nhỏ, người đang tiếp nối sự nghiệp giáo dục văn hoá truyền thống