Nền tảng hài hòa là Hiếu trong sách “Phép tắc Người con”

Nền tảng hài hòa là Hiếu trong sách “Phép tắc Người con”

Giữa guồng quay hối hả của thế kỷ 21, khi sự phát triển của vật chất đang tỉ lệ nghịch với sự bình yên, câu hỏi về sự hòa thuận trong gia đình trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tỷ lệ ly hôn và tội phạm vị thành niên gia tăng cho thấy sự thất bại trong việc chung sống.

Mọi mâu thuẫn đều xuất phát từ sự thiếu vắng giáo dục Hiếu Đạo – nền tảng để mỗi người biết hạ mình, buông bỏ bản ngã và sống vì người khác. Do vậy, để tìm sự hài hòa, chúng ta buộc phải quay về nhìn lại chính mình thông qua lời dạy của các thế hệ cha ông, của Văn hóa Truyền thống để xây dựng chữ Hiếu cho chính mình và lan tỏa giá trị tốt đẹp ấy trong cộng đồng.

Mái ấm bỗng trở thành chiến trường

Tôi không muốn đưa ra những con số khô khan, nhưng mỗi lần đọc báo, trái tim tôi lại nhói đau. Tính đến nay, các thống kê chính thức từ Việt Nam vẫn cho thấy một thực trạng đáng buồn: Tội phạm vị thành niên và xâm hại trẻ em vẫn là một vết thương nhức nhối.

Nguyên nhân cốt lõi của vấn đề này là: Sự thiếu vắng giáo dục gia đình. Những đứa trẻ lạc lối ấy, không ít em đã lớn lên trong những mái nhà đầy sóng gió, cha mẹ ly hôn, hoặc cha mẹ quá bận rộn đến mức không còn thời gian để lắng nghe, để làm bạn với con.

Thực tế đó được phản ánh rõ nhất qua tỷ lệ ly hôn. Cứ khoảng bốn cặp kết hôn thì có một cặp chia tay (tỷ lệ xấp xỉ 25% – 30% tùy vùng). Bạn thấy đấy, vợ chồng – những người từng thề nguyện gắn bó trọn đời – còn khó lòng sống chung, thì những mâu thuẫn giữa anh em, giữa các thế hệ sao có thể dễ dàng giải quyết?

Càng lắng nghe và học tập, tôi càng nhận ra một nguyên nhân sâu xa, nó không nằm ngoài cửa, mà nằm ngay trong tim mỗi chúng ta: Cái “Tôi” quá lớn, cùng với tâm khống chế và chiếm hữu nặng nề. Chúng ta đòi hỏi người khác phải hiểu mình, phải làm theo ý mình, mà quên mất rằng, hòa hợp đòi hỏi sự buông bỏ.

Giữa những đổ vỡ và rạn nứt ấy, chúng ta loay hoay đi tìm phương thuốc để chữa lành các mối quan hệ, nhưng lại quên mất rằng, cổ nhân đã để lại những liều thuốc tinh thần vô giá từ ngàn đời xưa. Muốn giải quyết cái “Tôi” ích kỷ, muốn học cách buông bỏ để sống vì người khác, không gì gói gọn và thực tế hơn những lời dạy trong cuốn sách cổ Phép tắc Người con (Đệ Tử Quy). Cuốn sách tuy nhỏ bé, lời lẽ giản dị nhưng lại chứa đựng chiếc chìa khóa vàng giúp định hình nhân cách và thiết lập lại sự bình yên cho mỗi nếp nhà.

Nền tảng hài hòa là Hiếu trong sách “Phép tắc Người con”

Ngay từ Chương đầu tiên – “Ở nhà phải hiếu”, sách đã dạy ta hạ mình, lắng nghe và tôn trọng, những điều kiện tiên quyết để sống chung. Sách dạy: “Cha mẹ gọi, trả lời ngay. Cha mẹ bảo, chớ làm biếng”. Đây là cách ta học buông bỏ sự tự đại, chấp nhận sự sắp đặt và lắng nghe người thân, lắng nghe cấp trên, lắng nghe trưởng bối.

Sách chỉ ra cách giải quyết xung đột bằng sự buông bỏ: “Tiền của nhẹ, oán nào sanh. Lời nhường nhìn tức giận mất.” Coi nhẹ tiền bạc, vật chất chính là chúng ta buông bỏ lòng tham chiếm hữu, buông bỏ lời lỗ, được mất cho nên oán hận sẽ không có. Lời nói biết nhẫn nhịn chính là chúng ta buông bỏ cái tôi kiêu căng, buông bỏ đúng sai, phải trái, hơn thua nhờ đó giận hờn sẽ tiêu tan.

Mở rộng hơn, sống hòa thuận tại khu vực mình sinh sống, nơi làm việc và trong tất cả các mối quan hệ đều luôn bao dung, yêu thương và nâng đỡ thì đó chính là Hiếu. Hiếu không dừng lại trong gia đình mà Hiếu mở rộng ra ngoài xã hội. Hiếu không dừng ở người trong nhà, trong họ hàng mà Hiếu còn là đối đãi tốt đẹp với chòm xóm, đồng nghiệp, bạn bè những người ta biết và ta không biết. Hiếu là tôn trọng thiên nhiên, cỏ cây hoa lá. Hiếu còn là nhớ ơn, là sống hài hòa cùng những người thân hay không thân với ta đã mất. Hiếu chính là “Phàm là người đều yêu thương”!

Sách “Phép tắc Người con” với 34 khổ thơ trong 7 chương đã chỉ dạy cho con người muốn sống hài hòa phải buông bỏ bản ngã, hạ cái tôi xuống, đặt lợi ích và cảm xúc của người khác lên trên mình. Và chính hành động buông bỏ bản ngã vì người thân, vì người lạ, vì tập thể, vì quốc gia đó, chính là sự thực hành chữ Hiếu.

Đối với việc xây dựng một gia đình hòa thuận, Phép tắc Người con không phải là những giáo điều xa vời, mà là một “bản hướng dẫn ứng xử” cực kỳ chi tiết và thực tế. Ý nghĩa lớn nhất của cuốn sách là giúp mỗi thành viên tự nhìn lại và điều chỉnh hành vi của chính mình chứ không phải đi soi xét người khác. Khi con cái thấu hiểu đạo Hiếu qua từng việc nhỏ như thưa gửi, lắng nghe, gia đình sẽ có trên kính dưới nhường. Khi anh em biết nhường nhịn lời ăn tiếng nói, coi nhẹ tiền tài, mái ấm sẽ không còn bóng dáng của sự tranh giành, tị hiềm. Cuốn sách chính là chất keo kết dính các thế hệ, biến ngôi nhà từ một “chiến trường” đầy xung đột trở thành một bến đỗ bình yên, nơi mà tình yêu thương và sự bao dung luôn hiện hữu.

Hãy bắt đầu từ chính ngôi nhà của mình. Hãy để lòng bao dung và sự nhẫn nhịn trở thành hơi thở. Bởi lẽ, sống hài hòa chính là Hiếu. Và tôi biết, mọi việc bắt đầu từ nơi chính tôi, không phải ai khác!